Ilulissat vatnsaflsvirkjunin

Ilulissat-vatnsaflsvirkjunin er þriðja vatnsaflsverkefnið á Grænlandi þar sem Verkís hefur gegnt hlutverki aðalhönnuðar. Á undan komu Qorlortosuaq-virkjunin, 7,5 MW, sem tekin var í notkun árið 2006, og Sisimiut-virkjunin, 15 MW, sem tekin var í notkun árið 2009. Öll verkefnin þrjú voru byggð af Pihl/Ístak sem aðalverktaka.

Ilulissat er staðsett við vesturströnd Grænlands við Diskóflóa. Virkjunin er í firði um 45 km norðaustan við bæinn.

Verkefnið nýtir vatnsrennsli úr tveimur náttúrulegum jökulvötnum á svæðinu, Paakitsup Akuliarusersua. Miðlun vatns fæst með því að lækka vatnsborð vatnanna um annars vegar 30 metra og hins vegar 50 metra frá núverandi stöðu.

Vatni er veitt úr efra vatninu um flutningsgöng þar sem rennsli er stjórnað með lokum. Neðra vatnið þjónar sem inntakslón og þaðan er vatn tekið inn um inntaksmannvirki með lokubúnaði. Vatnið er síðan leitt um hallandi, ófóðruð aðrennslisgöng, sem liggja að hluta um sífrera, niður að þremur 7,5 MW Francis-vélum á lóðréttum ásum í neðanjarðarstöðvarhúsi.

Stöðvarhúsið er við sjávarmál og um 400 metrum inni í fjallinu. Við hlið þess eru neðanjarðarhvelfingar fyrir spennubúnað og tengivirki. Frá hverflunum rennur vatnið um frárennslisgöng sem opnast aftur út í sjó.

Steinsteypt þjónustubygging er við munna aðkomuganga og þar eru þjónusturými og geymslur fyrir virkjunina og starfsfólk hennar. Í byggingunni er einnig fullbúin gisting fyrir 10 manns.

Verkefnið fól einnig í sér höfn og hafnarbyggingu með neyðardísilvél og flutningatækjum. Í bænum Ilulissat er tengivirki með tveimur spennum, tengibúnaði og tilheyrandi stýrikerfum.

Verkís sá um verkefnaáætlanagerð, mat á staðsetningu, hönnun mannvirkja og vökvakerfa, jarðvinnu, steinsteypu og uppgröft, auk vélahönnunar, þar með talið málmvirkja, lagna og loftræsingar.

Jafnframt sá Verkís um hönnun há- og meðalspennukerfa, stýri-, öryggis- og samskiptakerfa, gerð útboðsgagna og samræmingu raf- og vélbúnaðarkerfa, gangsetningu og samræmingu verkefnisins ásamt því að leiða hönnunarvinnuna.

Áskorunin

Markmið verkefnisins var að tryggja Ilulissat áreiðanlega og endurnýjanlega raforku í stað dísilknúinnar raforkuframleiðslu.

Bygging vatnsaflsvirkjunar við erfiðar heimskautaaðstæður kallaði á sérhæfðar lausnir vegna afskekktrar staðsetningar, sífrera, jökulvatna, fjalllendis og krefjandi veðurskilyrða.

Lausnin okkar

Verkís var aðalráðgjafi og leiddi verkfræðihönnun verkefnisins. Verkís sá um verkefnaáætlanagerð, staðarval og þverfaglega hönnun allra helstu þátta virkjunarinnar.

Þjónustan náði meðal annars til mannvirkja- og vökvahönnunar, vélbúnaðar, rafkerfa, stýri- og öryggiskerfa, ásamt útboðsgögnum, kerfissamræmingu og gangsetningu.

Í verkefninu voru hannaðar flutnings- og aðrennslisgöng, neðanjarðarstöðvarhús með þremur Francis-vélum, tengivirki, hafnarmannvirki og ýmis stoðmannvirki sem sérstaklega voru aðlöguð að aðstæðum á norðurslóðum.

Niðurstaðan

Ilulissat-vatnsaflsvirkjunin, með 22,5 MW uppsett afl, sér bænum fyrir endurnýjanlegri raforku og hefur komið í stað dísilknúinnar raforkuframleiðslu og dregið verulega úr þörf fyrir innflutt eldsneyti.

Verkefnið byggir á áratuga reynslu Verkís af vatnsaflsvirkjunum á Grænlandi og sýnir hvernig þverfagleg verkfræði og sérhæfð hönnun geta skilað áreiðanlegum og lágkolefnislausnum við mjög krefjandi aðstæður.