Qorlortorsuaq vatnsaflsvirkjunin

Qorlortorsuaq-vatnsaflsvirkjunin sér bæjunum Qaqortoq og Narsaq, þar sem samanlagt búa um 5.500 manns, fyrir raforku. Árleg orkuframleiðsla virkjunarinnar er um 27,5 GWh. Hönnun verkefnisins hófst árið 2003 og lauk með gangsetningu árið 2007.

Virkjunin leysti af hólmi dísilrafstöðvar sem áður sáu bæjunum tveimur fyrir raforku.

Stjórnvöld á Grænlandi hafa sett sér það markmið að skipta út jarðefnaeldsneytisknúnum raforkuverum fyrir endurnýjanlega orkugjafa. Mikil áhersla hefur verið lögð á vatnsafl og er Qorlortorsuaq-verkefnið mikilvægur hluti af þeirri uppbyggingu.

Qorlortorsuaq-vatnsaflsverkefnið í Suður-Grænlandi var unnið sem sameiginlegt verktakaverkefni Pihl & Søn, Ístak, YIT og Landsvirkjunar. Verkís sá um alla hönnun og verkfræði verkefnisins að undanskilinni flutningslínu. Virkjunin sér bæjunum Qaqortoq og Narsaq fyrir raforku.

Virkjunin nýtir vatn úr náttúrulegu vatni með meðalinnrennsli upp á 3,9 m³/s. Steinsteypt stífla, 8 metrar á hæð og 900 metrar að lengd, hækkar vatnsborð vatnsins úr 120,5 m í 128 m yfir sjávarmáli.

Vatnið er leitt frá inntaki um 225 metra löng göng og síðan um 350 metra langa stálpípu að tveimur 3,8 MW Francis-vélum á láréttum ásum í stöðvarhúsi ofanjarðar. Hönnunarrennsli hverrar vélar er 4,2 m³/s.

Raforkan er framleidd við 6,3 kV spennu og spennan hækkuð í 63 kV í spennum stöðvarinnar. 70 km löng flutningslína flytur raforkuna um tengivirki við Tartoq og áfram til tengivirkja í hvorum bæ.

Tengivirkið í Qaqortoq lækkar spennuna úr 63 kV í 10,5 kV og tengir við annað, eldra tengivirki. Í Narsaq er spennan lækkuð úr 63 kV í 6,3 kV með tveimur útgangandi 6,3 kV lögnum.

Í stöðvarhúsinu eru meðal annars brúarkrani, vara-dísilrafstöð, vélaverkstæði, stjórnrými, eldhúsaðstaða og gistiaðstaða fyrir fjóra starfsmenn.

Göngin voru grafin undir vatninu og sprengd upp í gegnum botn þess, djúpt undir yfirborði vatnsins. Í miðjum göngunum er steyptur tappi og renniloka. Sérstök þverlokun gerir kleift að skoða og sinna viðhaldi á rennilokanum.

Áskorunin

Qorlortorsuaq-vatnsaflsvirkjunin var þróuð sem eitt af fyrstu stóru verkefnum Grænlands á sviði endurnýjanlegrar orku, með það að markmiði að leysa dísilknúna raforkuframleiðslu af hólmi í Suður-Grænlandi.

Verkefnið krafðist sérhæfðrar verkfræði og vandaðs undirbúnings við afskekktar heimskautaaðstæður, þar sem samþætta þurfti mannvirki, vélbúnað og rafkerfi við krefjandi veður-, jarðfræði- og flutningsaðstæður.

Lausnin okkar

Verkís var aðalverkfræðiráðgjafi verkefnisins og sá um hagkvæmniathugun, staðarval, undirbúning EPC-útboðs, útboðshönnun og fullnaðarhönnun.

Verkís hannaði meðal annars stíflu, inntaksmannvirki, göng, stálpípu, stöðvarhús, raf- og vélbúnað og tengd stoðmannvirki. Einnig sá Verkís um ítarlega hönnun raf- og vélbúnaðar, yfirferð hönnunar, móttökuprófanir á verkstað og gangsetningu.

Niðurstaðan

Qorlortorsuaq-vatnsaflsvirkjunin var tekin í notkun árið 2007 og sér Qaqortoq og Narsaq fyrir endurnýjanlegri raforku í stað dísilframleiðslu.

Með um 27,5 GWh árlegri orkuframleiðslu lagði verkefnið mikilvægan grunn að orkuskiptum á Grænlandi og varð fyrirmynd að frekari uppbyggingu vatnsaflsvirkjana í landinu. Verkís hefur þar með lagt sitt af mörkum til að þróa áreiðanlega og sjálfbæra orkulausn við krefjandi aðstæður á norðurslóðum.