Búðarhálsvirkjun

Verkefnið nýtir Tungnaá frá frárennsli Hrauneyjafossvirkjunar og Kaldakvísl og leiðir vatnið að Sultartangalóni neðan við Búðarháls.

Sporðöldustífla er grjótstífla með vatnsþéttum kjarna sem myndar Sporðöldukvíslarlón. Stíflan skiptist í tvo hluta vegna núverandi hryggjar milli Kaldakvíslar og Sporðöldukvíslar. Yfirfall við vinstri enda stíflunnar tryggir öryggi hennar í flóðum.

Aðrennslisgöng verða grafin í gegnum Búðarháls. Við göngin er inntaksmannvirki með lokum fyrir stjórnun á áfyllingu og tæmingu vegna viðhalds, auk stuttra aðkomuganga.

Neðan við aðrennslisgöngin er fyrirhugað þrýstijöfnunarlón. Inntak virkjunarinnar verður við hlið þess og verður úr steinsteypu með tveimur vatnsrásum, ristum og lokubúnaði með vökvastýringu.

Tvær stálpípur leiða vatnið frá inntakinu að stöðvarhúsinu. Pípurnar verða lagðar í skurði á steyptum undirstöðum og grafnar í steypu og fyllingu.

Stöðvarhúsið verður ofanjarðar og búið tveimur lóðréttum Kaplan-hverflum og rafölum. Í stöðvarhúsinu og við inntakið verða öll nauðsynleg kerfi, þar á meðal stýri- og varnarbúnaður, frárennslis- og afvötnunarkerfi, kranar, olíusíunarkerfi, spennar fyrir eigin notkun, meðal- og lágspennudreifikerfi, jafnstraumskerfi, loftræsting og öryggiskerfi.

Aðalspennar verða staðsettir utan stöðvarhússins, neðan við vélasalinn, og háspennukaplar tengja virkjunina við raforkukerfið.

Frá frárennslisrörum stöðvarhússins verður grafinn 400 metra langur frárennslisskurður sem liggur að Sultartangalóni.

Verkís annaðist yfirferð á verkefnaáætlun, hönnun og hönnunarviðmiðum, yfirferð hönnunar mannvirkja, útboðshönnun vél- og rafbúnaðar, gerð útboðsgagna, mat tilboða og samningsgerð, hönnunaryfirferð raf- og vélbúnaðar auk ítarlegrar hönnunar vél- og rafkerfa í byggingum.

Áskorunin

Markmið Búðarhálsvirkjunar var að nýta frekar endurnýjanlega orku Tungnaár og Kaldakvíslar með nýrri virkjun sem yrði hluti af núverandi vatnsaflskerfi Íslands.

Verkefnið kallaði á samþættingu flókinna vatnsafls-, vél- og rafkerfa og jafnframt að tryggja áreiðanlegan rekstur og skilvirka tengingu við miðlunarlón og virkjunarkerfi ofan og neðan framkvæmdasvæðisins.

Lausnin okkar

Verkís veitti sérhæfða verkfræðiþjónustu við verkefnið, meðal annars við hönnunaryfirferð, útboðshönnun, innkaup og ítarlega hönnun vél- og rafkerfa.

Verkefnið fól einnig í sér yfirferð á verkefnaáætlun og hönnunarviðmiðum, yfirferð mannvirkjahönnunar, hönnun raf- og vélbúnaðar, gerð útboðsgagna, mat tilboða og samningsgerð.

Verkís kom jafnframt að ítarlegri hönnun vél-, raf- og stýrikerfa stöðvarhússins og studdi þannig við samþættingu nýju virkjunarinnar við landskerfið.

Niðurstaðan

Búðarhálsvirkjun styrkti framleiðslu endurnýjanlegrar raforku á Íslandi með því að nýta betur vatnsauðlindir sem þegar voru hluti af Þjórsár- og Tungnaárkerfinu.

Með þverfaglegri verkfræðiþekkingu og vandaðri tæknilegri yfirferð lagði Verkís sitt af mörkum til að tryggja áreiðanlega og skilvirka virkjun sem eykur sveigjanleika og styður við langtíma sjálfbærni íslenskra orkuinnviða.