Endurbætur á Sultartangastöð bæta nýtni og auka orkuvinnslu

Unnið er að umfangsmiklum endurbótum á Sultartangastöð á vegum Landsvirkjunar þar sem markmiðið er að bæta nýtni virkjunarinnar og auka orkuvinnslu úr sama vatnsmagni. Verkefnið er hluti af markvissum umbótum á innviðum fyrirtækisins sem miða að því að hámarka nýtingu núverandi virkjana.

Verkís er hönnuður umbótanna og hefur jafnframt séð um gerð útboðsgagna fyrir framkvæmdina.

Minni falltöp skila meiri orku

Megin umfang verkefnisins felst í víkkun og dýpkun aðrennslisganga stöðvarinnar. Göngin eru um 3,5 km að lengd og verður botn þeirra lækkaður á um 3,1 km kafla.

Með þessum breytingum er dregið úr svokölluðum falltöpum, sem myndast vegna viðnáms í rennsli vatns um göngin. Með því að minnka þetta viðnám eykst nýtni kerfisins og hægt verður að framleiða meiri orku úr sama vatnsmagni.

Áætlað er að orkuvinnsla aukist um rúmlega 20 GWh á ári, á meðan uppsett afl stöðvarinnar helst óbreytt, 134 MW.

Stöðin tekin tímabundið úr rekstri

Framkvæmdir hófust nýlega og standa yfir í um hálft ár. Á meðan verður Sultartangastöð tekin úr rekstri, en gert er ráð fyrir að hún fari aftur í rekstur í byrjun október 2026.

Á framkvæmdartímanum verður rennsli vatns frá Sultartangalóni leitt í farveg Þjórsár, þannig að ásýnd árinnar helst svipuð og áður en virkjunin var reist.

Norskt verktakafyrirtæki sér um framkvæmdina

Verkið er unnið af norska verktakafyrirtækinu Leonhard Nilsen & Sønner (LNS), sem hefur víðtæka reynslu af jarðgangagerð og neðanjarðarmannvirkjum.

Alls bárust þrjú tilboð í verkið en tilboð LNS var lægt, eða um 1,66 milljarða króna án vsk, sem var um 77% af tilboðsáætlun, rúmlega 2,1 milljarðar.

Verkís sér um hönnun og undirbúning

„Verkís var aðalhönnuður og ráðgjafi við byggingu Sultartangastöðvar og hefur frá gangsetningu hennar komið að fjölmörgum viðhalds- og endurbótaverkefnum. Árið 2017 vann Verkís hagkvæmniathugun á aflaukningu stöðvarinnar, þar sem meðal annars var horft til þess að stækka aðrennslisgöngin til að minnka falltöp og auka raforkuframleiðslu.

Nú hefur Landsvirkjun ráðist í þessar framkvæmdir og fékk Verkís það hlutverk að hanna umbæturnar og útbúa útboðsgögn fyrir verkið.

Áætlað er að dýpka göngin um tæplega fimm metra og grafa út um 125 þúsund rúmmetra. Þversnið þeirra mun aukast úr rúmlega 150 fermetrum í um 180 fermetra, en Sultartangagöng eru þegar stærstu jarðgöng landsins.

Með stækkun ganganna minnkar viðnám í rennsli vatns, sem dregur úr falltöpum og bætir nýtni virkjunarinnar. Þannig má auka raforkuframleiðslu um um 20 GWh á ári án þess að auka þurfi vatnsrennsli.

Tæming ganganna gefur jafnframt tækifæri til ástandsskoðunar og nauðsynlegra úrbóta. Mikil áhersla hefur verið lögð á vandaðan undirbúning, meðal annars með áhættugreiningum og vöktunar- og viðbragðsáætlunum, til að tryggja öryggi framkvæmdarinnar.“ segir Jóhann Örn Friðsteinsson, jarðverkfræðingur hjá Verkís og verkefnastjóri verkefnisins.

Markviss þróun núverandi orkumannvirkja

Endurbæturnar á Sultartangastöð eru dæmi um hvernig hægt er að auka orkuvinnslu og bæta rekstur virkjana með markvissum umbótum á núverandi innviðum.

Heimsmarkmið