Dariali vatnsaflsvirkjunin

Framkvæmdasvæðið er um 160 km norðan við Tbilisi og einkennist af háum fjöllum og djúpum dölum sem eru dæmigerð fyrir Kákasus-svæðið. Uppsett afl virkjunarinnar er 108 MW og áætluð árleg raforkuframleiðsla er um 500 milljónir kWh.

Tergi-á er stífluð í um 1.729 m hæð með lágri steinsteyptri stíflu með yfirfalli. Þrjár sandrásir eru einnig til staðar og gegna jafnframt hlutverki yfirfalls við flóð. Fiskvegur er staðsettur milli yfirfallsins og sandrásanna.

Frá inntaksmannvirkinu leiða tvær stálpípur, 2,4 m í þvermál, vatnið að sandfellingarlóni. Sandfellingarlónið er um 110 m langt og allt að 33 m breitt og staðsett um 228 m frá inntaksmannvirkinu.

Þaðan er vatninu veitt um tvær niðurgrafnar stálpípur, 2,4 m í þvermál og 2.184 m langar, að upphafi jarðganganna.

Aðrennslisgöngin eru um 5.040 m löng frá inntaki að þrýstiskafti og voru grafin með jarðgangaborvél, TBM, með 5,5 m þvermál. Göngin leiða vatnið að þrýstiskaftinu sem veitir því áfram að aflvélunum í neðanjarðarstöðvarhúsi.

Þrýstijöfnunargöng draga úr vatnshöggi í aðrennsliskerfinu og auðvelda aflvélunum að bregðast við breytingum á raforkuálagi og stjórnun raforkukerfisins.

Stöðvarhúsið er hefðbundið neðanjarðarhelli, 71 m langt, 13,5 m breitt og um 28 m hátt, styrkt með bergboltum og sprautusteypu. Þar eru þrjár lóðréttar Pelton-vélar, hver um sig með um 36 MW afl við málálag. Efsti hluti stöðvarhússins er um 110 m undir yfirborði jarðar.

Frá stöðvarhúsinu liggja frárennslisgöng að Dariali-dal og leiða frárennslisvatnið að inntaksmannvirkjum Larsi-vatnsaflsvirkjunar. Göngin eru 500 m löng, 5 m há og 5 m breið og voru grafin með borun og sprengingum.

Tengivirkið verður staðsett utandyra á hægri bakka Tergi-ár, nærri útgangi aðrennslisganganna. Það inniheldur meðal annars aflspenna, spennubúnað, lofteinangraðan tengibúnað (AIS), aflrofa, aðskiljara, mælaspenna og yfirspennuvörn.

Áskorunin

Markmið Dariali-vatnsaflsvirkjunar var að nýta vatnsafl Tergi-ár við krefjandi aðstæður í fjalllendi Kákasus.

Verkefnið kallaði á flóknar verkfræðilegar lausnir vegna erfiðrar landslagsgerðar, krefjandi jarðfræðilegra aðstæðna og mikilla vatnsaflstæknilegra krafna, auk þess sem tryggja þurfti áreiðanlega og skilvirka orkuframleiðslu.

Lausnin okkar

Verkís veitti fjölþætta verkfræðiþjónustu, þar á meðal hagkvæmniathugun, verkefnahönnun, gerð útboðsgagna, ítarlega hönnun mannvirkja og hönnunaryfirferð.

Hönnunin náði meðal annars til inntaksmannvirkis, sandfellingarlóns, langra þrýstipípna, 5 km aðrennslisganga, neðanjarðarstöðvarhúss, þrýstijöfnunarganga, frárennslisganga og tengdra raforkumannvirkja.

Með samþættri hönnun var lögð áhersla á að tryggja bæði skilvirkni, rekstraröryggi og hagkvæma framkvæmd við krefjandi aðstæður.

Niðurstaðan

Með 108 MW uppsettu afli og áætlaða árlega framleiðslu upp á 500 GWh styrkir Dariali-vatnsaflsvirkjunin framboð Georgíu á endurnýjanlegri raforku.

Verkís lagði sitt af mörkum til verkefnisins með sérhæfðri verkfræðiþekkingu við hönnun umfangsmikilla neðanjarðarmannvirkja og flókins vatnsaflskerfis sem styður við áreiðanlega, lágkolefnisvæna orkuframleiðslu og aukið orkuöryggi til framtíðar.